سيل 40 هزار نفري دانش‌آموختگان دانشگاه‌هاي داخلي وخارجي در راه است

خطر ريزش دندانپزشک!

دکتر سيامک شايان‌امين

کافي است تفألي بزنيد به نيازمندي‌هاي روزنامه همشهري يا مجلات خانوادگي تا فهرست بلند بالايي از موسسات اعزام دانشجو به خارج از کشور پيش چشم‌تان ظاهر شود. در تمامي ‌اين آگهي‌ها عبارت‌هاي مشترکي را خواهيد ديد: اعزام به دانشگاه‌هاي معتبر، پذيرش آسان، هزينه پايين زندگي، اخذ ويزاي تحصيلي در کوچک‌ترين زمان و البته فهرستي از رشته‌هاي تحصيلي مانند IT، MBA و البته دندانپزشکي.


هر سال که مي‌گذرد، با تنزل جايگاه حرفه‌اي و اجتماعي پزشکان عمومي‌ بر فشردگي رقابت داوطلبان کنکور براي گذر از درهاي تنگ رشته دندانپزشکي افزوده مي‌شود. اکنون سال‌هاست که دندانپزشکي به انتخاب اول بسياري از دانش‌آموزان رشته تجربي بدل شده است؛ انتخابي که براي بسياري از آنها در حد آرزو باقي مي‌ماند و تنها براي داوطلباني محقق مي‌شود که رتبه‌اي کمتر از 500 را کسب کرده باشند.

براي بازماندگان از اين رقابت فشرده حالا دو انتخاب بيشتر باقي نمي‌ماند؛ قناعت به رشته‌هاي ديگر يا پي‌جويي سوداي دندانپزشکي در کشورهاي ديگر دنيا.

روزگاري نه چندان قديم، تحصيل در دانشگاه‌هاي خارج از کشور براي افراد هر طبقه اجتماعي ميسر نبود بلکه چيزي بود در حد هوا کردن آپولو که حجم مشخصي از تمول مالي و جسارت دروني را مي‌طلبيد. اما چند سالي پس از هوا کردن فضاپيماهاي کوچک و بزرگ در آن سوي آب‌ها، در کشور ما نيز به مدد داغ شدن تب کنکور، موسساتي در گوشه و کنار کشور سر از خاک درآوردند که با ادعاي فراهم کردن شرايط تحصيل آسان در خارج از کشور، انبوه بازماندگان از رقابت کنکور را به سوي خود جذب کردند.
عاشقان علم در دور دست‌ها!

در وزارت علوم، تحقيقات و فن‌آوري در زير شاخه معاونت آموزشي، اداره کل نظارت بر موسسات اعزام دانشجو بر فعاليت موسساتي که در اين حوزه فعاليت مي‌کنند، نظارت دارد.

بازتاب اين نظارت هر از گاهي با انتشار فهرست بلند بالايي از موسسات آموزشي غير معتبر و غير قانوني و پلمپ دفاتر آنها در رسانه‌ها انعکاس مي‌يابد. متاسفانه از زمان تفکيک آموزش پزشکي از وزارت علوم و واگذاري آن به وزارت بهداشت، نيازي براي نظارت و پي‌گيري فعاليت موسساتي که به اعزام دانشجوي علوم‌پزشکي به خارج کشور فعاليت دارند، در اين وزارتخانه احساس نشده است.

در خلا قانوني نظارت بر فعاليت موسسات اعزام دانشجو در وزارت بهداشت، فعاليت چند ساله اين موسسات با چنان اقبالي مواجه شده است که به گفته دکتر محققي، معاون آموزش سابق وزارت بهداشت، آمار دانشجويان ايراني شاغل به تحصيل در رشته‌هاي علوم‌پزشکي در دانشگاه‌هاي خارج از کشور بالغ بر 40 هزار نفر رسيده است که دست کم نيمي ‌از آنها مشغول به تحصيل در رشته دندان پزشکي هستند.

ميل به مهاجرت و تحصيل در کشورهاي خارجي براي جوانان ايراني به چنان انگيزه پر رنگي بدل شده است که بازاري با گردش چند صد ميليوني را براي آژانس‌هاي اعزام دانشجو فراهم کرده است و در اين ميان، رشته دندانپزشکي يکي از اولين انتخاب‌هاست. هرچند مدارک بسياري از دانشگاه‌هاي بي‌نام و نشاني که از سوي دلالان آموزشي تبليغ مي‌شوند، مورد تاييد وزارت بهداشت نيست اما تلاش مي‌شود اين نکته تا حد امکان از چشم داوطلبان تحصيل دور بماند!

هم‌اکنون بالغ بر بيست و دو هزار دندانپزشک عمومي‌ و دو هزار متخصص در عضويت سازمان نظام پزشکي کشور هستند و برون‌ده هجده دانشکده دندانپزشکي ايران در هر سال هزار دندانپزشک به جامعه دندانپزشکي کشور مي‌افزايد. با اين اوصاف ورود 40 هزار نفري دانشجويان خارج از کشور به حوزه بهداشت و درمان، را بايد به يک سونامي ‌بزرگ تشبيه کرد که طي سال‌هاي آينده جامعه دندانپزشکي کشور را با خود خواهد برد.
راه کوتاه بازگشت به ايران

دانش‌آموختگان کشورهاي خارجي، به جز دانشجويان دانشگاه‌هاي معتبر و مورد تاييد وزارت بهداشت، راه چندان کوتاهي را براي تاييد مدرک خود در داخل کشور دارند. ارزش‌يابي مدرک دانشگاهي، شرکت در آزمون جايابي و گذران حدود چهل واحد تکميلي راهي است که بايد طي دو سال به وسيله ايشان طي شود و در قبال آن، ساليانه مبلغي در حدود دو ميليون تومان را به دانشگاه محل تحصيل خود بپردازند.

با همه اين اوصاف به نظر مي‌رسد موانعي که وزارت بهداشت براي تاييد مدرک اين افراد پيش‌بيني کرده است، راهي سهل‌الوصول است که با اندکي فراز و نشيب از سوي تمامي‌آنها طي مي‌شود. دانش‌آموختگان دانشگاه‌هاي خارج از کشور، چه معتبر و چه مشروط، پس از تاييد مدرک، در مقايسه با دانش‌آموختگان دانشگاه‌هاي داخل از امتياز ويژه‌اي برخوردار مي‌شوند که ناخودآگاه آنها را در مسير زندگي چند سالي به جلو مي‌اندازد. از آنجا که اين دسته از دندانپزشکان تعهدي در قبال تحصيل خود به دولت ندارند، مي‌توانند معاف از طرح و بدون نياز به جمع‌آوري امتياز در هر نقطه از کشور اقدام به تاسيس مطب کنند.

جالب اينکه طي کردن مسير معکوس براي دندانپزشکان ايراني مشتاق به زندگي و کار به ديگر کشورها راه صعب‌العبوري است که به دليل قوانين سخت‌گيرانه و آزمون‌هاي نفس‌گير علمي‌ و عملي براي هر کسي قابل طي شدن نيست. در سال‌هاي اخير، کسب آمادگي براي گذران اين مراحل به بازار داغي براي موسسات آموزشي و وکلاي مهاجرتي تبديل شده است.
سونامي‌دندانپزشکان خارجي و تبعات آن

در حالي‌‌که تا دو دهه گذشته دانشگاه‌هاي معتبر جهان پذيراي دانشجويان ايراني براي تحصيل در دوره دکتراي عمومي ‌و تخصصي دندانپزشکي بودند، طي سال‌هاي اخير، شرايط ساده پذيرش و تحصيل در دانشگاه‌هاي کشورهاي جهان سوم، مسير حرکت کاروان دانشجويان ايراني را از کشورهاي اروپاي غربي و آمريکا، به سمت کشورهاي آسياي شرقي و ميانه، اروپاي شرقي و حتي کشورهاي حاشيه خليج فارس تغيير داده است. دانشگاه‌هايي که نه ورود به آنها با چالش يا مانعي جدي همراه است و نه خروج از آنها. به صورتي که تحصيل چند ساله رشته دندانپزشکي در بسياري از کشورها بيشتر به يک پيک‌نيک طولاني مدت شبيه است که در نهايت بدون برخورداري از پشتوانه علمي ‌و عملي خاصي در حوزه دندانپزشکي به اتمام مي‌رسد. جالب اينکه يکي از اولين شروط پذيرش در اين دانشگاه‌ها، تحصيل به شرط اقامت نکردن در کشورهاي مذبور است!

جدا از خروج حجم بالايي از منابع مالي کشور به سوداي تحصيل علاقه‌مندان در رشته‌هايي مانند دندانپزشکي، کيفيت پايين آموزشي اين دانشگاه‌ها و تاثير سوء‌فعاليت اين افراد در نظام سلامت و بهداشت کشور هنوز نامعلوم است.
با اينکه مي‌توان درباره تبعات ورود اين حجم از دندانپزشکان به جامعه پزشکي کشور نگران بود، نمي‌توان به سادگي قضاوت کرد که تحصيل در رشته‌هاي علوم پزشکي مي‌تواند به حق طبيعي هر ايراني بدل شود يا به مصلحت است که همچنان بر سر راه تحصيل و کار دانش‌آموختگان داخلي و خارجي اين رشته‌ها موانعي حتي سخت‌گيرانه‌تر وضع شود.

مشاهده مطلب ارسال شده بعد